← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Osmanlı tarihinin ilk büyük milliyetçi ayrılma savaşı; Rum milletinin bağımsız devlet kurması, Balkanlar'da ardı ardına gelecek etnik ayrışmaların modeli oldu.
Filiki Eterya cemiyetinin uzun çalışmasının ürünü olan silahlı isyan, 1821'de Mora'da başladı. Osmanlı'nın sert karşılığı — Konstantinopolis Patriği Grigorios'un idamı, Mısır kuvvetlerinin cepheye gönderilmesi — Avrupa kamuoyunda 'Hristiyan Yunanistan'ın savunuculuğunu' kamçıladı. 1827 Navarino Muharebesi'nde Osmanlı-Mısır donanması İngiliz-Fransız-Rus ittifakına yenildi; 1829 Edirne Antlaşması Yunan özerkliğini, 1830 Londra Protokolü tam bağımsızlığı tescil etti. Süreç üç kalıbı bir araya getirir: 'etnik-dinsel fay hattı'nın milliyetçi devlete dönüşmesi, 'dış baskılı reform' mekanizması (büyük güçlerin müdahalesi) ve millet sisteminin anayasal çöküşü. Sırp, Bulgar, Arnavut ve Arap bağımsızlık hareketlerinin habercisidir.