← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Gazi Mahallesi Olayları

12–15 Mart 1995 · Toplumsal / Ekonomik Kriz

İstanbul Gazi Mahallesi'nde kahvehanelere düzenlenen silahlı saldırının ardından çoğunluğu Alevi olan mahalleli sokağa döküldü; günlerce süren olaylarda güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu çok sayıda kişi yaşamını yitirdi. Olay, Alevi-devlet ilişkisinde Sivas'ı izleyen ikinci büyük kırılma olarak değerlendirilir.

12 Mart 1995 akşamı kimliği belirsiz kişilerce kahvehanelere açılan ateşte bir kişi öldü, çok sayıda kişi yaralandı; saldırının ardından mahallede biriken öfke, kolluk güçleriyle çatışmaya ve günlerce süren sokak olaylarına dönüştü. İstanbul Gazi ve ardından Ümraniye'ye sıçrayan olaylarda, çoğu polis kurşunuyla olmak üzere yirmiye yakın kişi hayatını kaybetti. Saldırının failleri ve olası 'derin devlet' bağlantıları kamuoyunda uzun süre tartışıldı; eleştirel okumalar olayı, 1990'ların faili meçhul-kontrgerilla ikliminin Alevi nüfusu hedef alan bir tezahürü olarak yorumlar, resmî anlatı ise münferit bir provokasyon vurgusu yapar. Yargı süreci yıllara yayıldı ve davalar büyük ölçüde toplumsal beklentiyi karşılamadan sonuçlandı. Gazi, Sivas (1993) ile 6–7 Eylül (1955) arasında uzanan etnik-dinsel fay hattının cumhuriyet dönemindeki yinelenen bir halkası olarak, kitlesel şiddet ile devletin koruma yükümlülüğü arasındaki gerilimi yeniden açığa çıkardı.

Alt başlıklar

  • 1995–2017 — Gazi Davaları ve Yargı Süreci
  • 12 Mart 1995 — Kahvehanelerin Taranmasi
  • 13-14 Mart 1995 — Protestolara Polis Atesi
  • 15 Mart 1995 — Umraniye Mustafa Kemal Mahallesi'ne Siçrama

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Kaynaklar

  • Yonucu, 2024 — Irkcilik Olarak Mezhepcilik: Alevilerin Kolektif Cezalandirilmasi