← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Kobani Protestoları

6–8 Ekim 2014 · Toplumsal / Ekonomik Kriz

IŞİD'in Kobani kuşatması sırasında Türkiye'nin pasif tutumuna tepki gösteren Kürt protestolarında 40'tan fazla kişi hayatını kaybetti.

Kobani olayları 'çözüm süreci'nin kırılganlığını gözler önüne serdi ve AKP ile Kürt seçmenler arasındaki ayrışmayı hızlandırdı. 2015'te çatışmanın yeniden başlamasının ve HDP'nin baskılanmasının önemli bir öncülüdür. Resmî rakamlara göre 6-8 Ekim 2014 olaylarında 37'den fazla kişi (kimi kaynaklarda 46) hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı; Diyarbakır Bağlar'da Yasin Börü dâhil bir grup Hüda-Par mensubunun öldürülmesi, olayların yalnızca devlet-protestocu ekseninde değil, PKK yanlısı ve İslamcı Kürt grupları arasında da kanlı bir hesaplaşmaya dönüştüğünü gösterdi. Protestoların doğrudan tetikleyicisi, IŞİD'in Kobani kuşatması karşısında Türkiye'nin sınır kapısını açmaması ve Erdoğan'ın 'Kobani düştü düşecek' açıklamasıydı. (Kaynak: Gerim, G. (2020). The Kobani events and contesting political discourses on the Kurdish question in Turkey. Acta Politologica, 12(1), 1–19.)

Kilit kişiler: Selahattin Demirtaş

Alt başlıklar

6-8 Ekim 2014 — Sokak Olayları ve Sokağa Çıkma Yasakları. HDP'nin sokağa çağrısının ardından Mardin, Van, Diyarbakır gibi kentlerde patlak veren ve onlarca ölümle sonuçlanan şiddet, çok sayıda ilde sokağa çıkma yasağı ilanına yol açtı.

2021 — Kobani Davası: Protestonun Suçlaştırılması. 2014 protestolarına çağrı yaptıkları gerekçesiyle aralarında Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ'ın da bulunduğu HDP'li siyasetçilerin yargılandığı dava, Kobani'yi yıllar sonra hukuki-siyasi tasfiyenin aracına dönüştürdü.

Atlasın nedensellik tezleri

Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.

Atlasın gelen bağlantı tezleri:

• PKK Çatışmasının Başlaması (1984) — Çözülmeyen Kürt meselesi, 2014'te Kobani protestolarıyla yeniden şiddete döndü.
• Çözüm Süreci (Kürt Açılımı) (2013) — Kurumsal güvenceye kavuşmamış kırılgan süreç, Kobani kuşatmasında dış politika gerilimiyle ilk büyük sınavını verdi ve sarsıldı.

Atlasın giden bağlantı tezleri:

• Çözüm Sürecinin Sonu ve Çatışmanın Yeniden Başlaması (2015) — Kobani protestolarındaki ölümler ve güven erozyonu, 2015 ortasında ateşkesin çökmesine giden kopuşu tetikledi.
• HDP'li Belediyelere Kayyum ve Demirtaş'ın Tutuklanması (2016) — Kobani protestolarındaki ölümler ve HDP'ye yöneltilen sorumluluk söylemi, 2016'da Demirtaş yargılamalarının ve kayyum dalgasının siyasi gerekçe çerçevesini besledi.

Örüntüler

• Etnik-Dinsel Fay Hattı
• Toplumsal Kutuplaşma
• Sokak Şiddeti ve Pogrom
• Kürt Meselesi Döngüsü

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

• Yunan Bağımsızlık Savaşı (1821)
• 93 Harbi ve Berlin Antlaşması (1877)
• Hamidiye Katliamları (1894–1896) (1894)
• Balkan Savaşları (1912)
• I. Dünya Savaşı ve 1915 Olayları (1914)
• Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925)
• Dersim Harekâtı (1937)
• Varlık Vergisi ve Savaş Yılları (1942)
• Demokrat Parti Dönemi (Menderes) (1950)
• 6–7 Eylül Olayları (1955)

Kaynaklardan okumalar

Gerim, 2020 — Kobani Olayları ve Kürt Sorununda Çatışan Siyasi Söylemler

Gerim, 6-8 Ekim 2014 Kobani protestolarını liderlerin söylem analizini merkeze alarak inceler ve olayları Kürt sorununda iki rakip çerçevenin sertleştiği bir eşik olarak okur. Çalışmaya göre Kürt siyasal hareketi söylemini etnik farklılık ve devlete karşı direniş ekseninde kurarken, AK Parti söylemi 'Müslüman kardeşliği' vurgusuyla bu etnik çerçeveyi etkisizleştirmeye çalışmıştır. IŞİD'in Kobani kuşatması karşısında HDP'nin sokağa çağrısıyla başlayan ve onlarca ölümle sonuçlanan şiddet dalgası, Gerim'e göre taraflar arası güveni tahrip ederek Çözüm Sürecinin meşruiyet zeminini fiilen aşındırmıştır.

📖 Gerim, G. (2020). The Kobani events and contesting political discourses on the Kurdish question in Turkey. Acta Politologica, 12(1), 1–19. https://www.researchgate.net/publication/338850703_The_Kobani_Events_and_Contesting_Political_Discourses_on_the_Kurdish_Question_in_Turkey

Sık sorulanlar

Kobani Protestoları ne zaman gerçekleşti? 6–8 Ekim 2014. IŞİD'in Kobani kuşatması sırasında Türkiye'nin pasif tutumuna tepki gösteren Kürt protestolarında 40'tan fazla kişi hayatını kaybetti.

Kobani Protestoları neden önemlidir, sonuçları ne oldu? Kobani olayları 'çözüm süreci'nin kırılganlığını gözler önüne serdi ve AKP ile Kürt seçmenler arasındaki ayrışmayı hızlandırdı. 2015'te çatışmanın yeniden başlamasının ve HDP'nin baskılanmasının önemli bir öncülüdür. Resmî rakamlara göre 6-8 Ekim 2014 olaylarında 37'den fazla kişi (kimi kaynaklarda 46) hayatını kaybetti, yüzlerce kişi yaralandı; Diyarbakır Bağlar'da Yasin Börü dâhil bir grup Hüda-Par mensubunun öldürülmesi, olayların yalnızca devlet-protestocu ekseninde değil, PKK yanlısı ve İslamcı Kürt grupları arasında da kanlı bir hesaplaşmaya dönüştüğünü gösterdi. Protestoların doğrudan tetikleyicisi, IŞİD'in Kobani kuşatması karşısında Türkiye'nin sınır kapısını açmaması ve Erdoğan'ın 'Kobani düştü düşecek' açıklamasıydı. (Kaynak: Gerim, G. (2020). The Kobani events and contesting political discourses on the Kurdish question in Turkey. Acta Politologica, 12(1), 1–19.)

Kobani Protestoları atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Etnik-Dinsel Fay Hattı, Toplumsal Kutuplaşma, Sokak Şiddeti ve Pogrom, Kürt Meselesi Döngüsü. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.