← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

HDP'li Belediyelere Kayyum ve Demirtaş'ın Tutuklanması

4 Kasım 2016 · Anayasa / Rejim

OHAL ortamında dokunulmazlıkların kaldırılmasının ardından HDP eş genel başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ ile çok sayıda milletvekili 'terör' suçlamalarıyla tutuklandı; onlarca HDP/DBP'li belediyeye kayyum atanarak seçilmiş Kürt yerel yönetimleri merkezden el değiştirdi.

15 Temmuz sonrası OHAL koşullarında, Mayıs 2016'da TBMM'nin dokunulmazlıkları kaldırmasının ardından Kürt siyasi hareketine yönelik kapsamlı bir yargısal kuşatma başladı. 4 Kasım 2016'da HDP eş genel başkanları Selahattin Demirtaş ve Figen Yüksekdağ ile birlikte çok sayıda milletvekili gözaltına alınıp tutuklandı; Demirtaş yıllarca cezaevinde kaldı. Eş zamanlı olarak, çıkarılan kanun hükmünde kararnamelerle DBP/HDP'li onlarca belediyeye kayyum atandı ve seçilmiş eş başkanlar görevden alındı. Bu süreç, çözüm sürecinin 2015'te çökmesi ve şehir çatışmalarının ardından gelen güvenlikçi rejimin yargı-idare eliyle uygulanmasıdır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Demirtaş'ın tutukluluğuna ilişkin kararlarında siyasi saik ve ifade-katılım haklarının ihlaline işaret etti; iktidar ise tedbirleri terörle mücadele çerçevesinde meşrulaştırdı. Yapısal olarak olay, 'yargı eliyle siyaset', 'etnik-dinsel fay hattı', 'tasfiye' ve 'güç merkezileşmesi' desenlerini birleştirir; seçilmiş yerel iktidarın merkezî kayyumla geçersiz kılınması pratiği, eleştirel okumalara göre 2024 Esenyurt kayyumu ve 2025 İmamoğlu sonrası CHP'li belediye operasyonlarının tarihsel öncülü olarak değerlendirildi.

Alt başlıklar

  • 20 Mayıs 2016 — Dokunulmazlıkların Kaldırılması
  • 4 Kasım 2016 — Demirtaş ve Yüksekdağ'ın Tutuklanması
  • Eylül 2016 sonrası — HDP/DBP'li Belediyelere Kayyum Atamaları

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Kaynaklar

  • ECtHR (Büyük Daire), 2020 — Selahattin Demirtaş v. Türkiye (No. 2): Madde 18 İhlali
  • Çalı, 2021 (ECHR Law Review) — Autocratic Strategies and the European Court of Human Rights