← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Rusya'ya karşı İngiltere-Fransa ittifakıyla yürütülen savaş, Paris Antlaşması'yla Osmanlı'yı Avrupa sistemine kattı; aynı süreçte alınan ilk dış borç mali bağımlılığın başlangıcı oldu.
Kırım Savaşı üç yapısal dönüşümü aynı anda tetikledi. 1854'te Londra'dan alınan ilk resmi dış borç, devlet finansmanını uluslararası piyasalara bağladı ve bu bağımlılık 1881 Düyun-u Umumiye'ye kadar büyüdü. 1856 Paris Antlaşması Osmanlı'yı Avrupa Uyumu'na resmen kattı — bu statü hem kazanım hem de iç reformlar üzerinde Avrupalı denetimin meşruiyet zemini oldu. Savaş telgraf, buharlı gemi ve askeri tıpla teknik modernleşmeyi hızlandırdı. 'Mali bağımlılık' ve 'dış baskılı reform' Geç Osmanlı'nın en belirleyici örüntülerindendir.