← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Klasik Osmanlı maliyesinde devletin, gözden düşen ya da ölen ricalin ve zenginleşen ayanın servetine idari takdirle el koymasını mümkün kılan yerleşik uygulama.
Müsadere, merkezî hazinenin nakit ihtiyacı ve siyasi tasfiye aracı olarak yüzyıllarca işleyen bir el koyma usulüydü; özellikle vezir, paşa ve büyük ayanın birikmiş serveti, ölüm ya da azil halinde devlete intikal edebiliyordu. Mülkiyetin güvencesizliği sermaye birikimini ve kurumsallaşmayı sınırlayan yapısal bir özellikti. 1808 Sened-i İttifak ayanın can-mal güvencesini merkeze kabul ettirme çabasının erken bir işaretiydi; nihai hukuki kesinti ise 1839 Tanzimat Fermanı'yla geldi. Bu olay, devletin servete idari takdirle el koyması örüntüsünün Tanzimat-öncesi referans noktası olarak eklenmiştir. (Minör ankor; yapısal karşılaştırma içindir.)