← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

1930 İkamet Antlaşmasının Feshi ve Yunan Uyrukluların Sınır Dışı Edilmesi

16 Eylül 1964 · Toplumsal / Ekonomik Kriz

Bağlı ana olay: Johnson Mektubu ve Durdurulan Kıbrıs Müdahalesi (5 Haziran 1964)

Kıbrıs'a çıkarma yapılamayacağı anlaşılınca Ankara elindeki kozları gözden geçirdi ve 16 Eylül 1964'te 1930 İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Antlaşmasını tek taraflı feshetti. 8.600 Yunan uyruklu ülkeyi terk etti; onlarla akraba Türk vatandaşı Rumlar da ayrıldı.

Kilit kişiler: İsmet İnönü

Atlasın nedensellik tezleri

Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.

Atlasın gelen bağlantı tezleri:

Örüntüler

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

Yüzyıl köprüleri

Kaynaklardan okumalar

Baskın Oran (ed.), Türk Dış Politikası, Cilt I: 1919–1980 (İletişim), s. 750 — Dış Politikanın Faturasını İçerideki Azınlığa Kesmek

Kitap, 1964 bunalımının azınlıklar üzerindeki etkisini keskin bir çelişkiyle özetler: uluslararası kamuoyunda ılımlı ve uzlaşmacı bir politika sergileyen İnönü hükümeti, «en sert politikasını kendi Rum asıllı vatandaşlarına karşı yürüttü». Kararın gerekçesi de açıkça yazılır: «Kıbrıs'a askeri çıkarma yapılamayacağı anlaşıldıktan sonra Yunanistan'ı Kıbrıs konusunda ödün vermeye zorlamak için Ankara elinde bulunan kozları gözden geçirdi.» Patrikhane'nin sınır dışı edilmesinden vazgeçilince hedef, 1930 İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Antlaşmasına dayanarak Türkiye'de yaşayan 12.724 Yunan vatandaşı oldu. Antlaşma 16 Eylül 1964'te tek taraflı feshedildi, altı aylık bekleme süresi işletilmeden uygulamaya geçildi; 997 kişi doğrudan sınır dışı edildi, 7.603 kişinin ikamet süresi uzatılmadı. Kitabın hükmü nettir: «Sonuç olarak 8600 Yunan uyruklu kişi Türkiye'den ayrılmak zorunda kaldı.» (Kaynak: Baskın Oran (ed.), Türk Dış Politikası, Cilt I: 1919-1980, İletişim, s. 750.)

Sık sorulanlar

1930 İkamet Antlaşmasının Feshi ve Yunan Uyrukluların Sınır Dışı Edilmesi ne zaman gerçekleşti? 16 Eylül 1964. Kıbrıs'a çıkarma yapılamayacağı anlaşılınca Ankara elindeki kozları gözden geçirdi ve 16 Eylül 1964'te 1930 İkamet, Ticaret ve Seyrisefain Antlaşmasını tek taraflı feshetti. 8.600 Yunan uyruklu ülkeyi terk etti; onlarla akraba Türk vatandaşı Rumlar da ayrıldı.

1930 İkamet Antlaşmasının Feshi ve Yunan Uyrukluların Sınır Dışı Edilmesi atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Azınlığın Rehin Alınması, Etnik-Dinsel Fay Hattı, Tasfiye ve İdam. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.