← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Osmanlı'nın ilk anayasası ilan edildi, iki meclisli parlamento kuruldu; ancak iki yıl sonra padişah meclisi süresiz tatil etti.
Kanun-i Esasi'nin çıkışı üç aktörün çıkarlarının kısa süreli örtüşmesidir: Mithat Paşa'nın reformcu bürokratları, Genç Osmanlı çevresi ve tahtını sağlamlaştırmak isteyen II. Abdülhamid. 'Anayasal kırılma'nın en dramatik örneğidir: anayasa ilan edilir ama onu askıya almak için kullanılacak araçlar (padişahın sürgün ve meclisi tatil yetkisi) anayasanın içine yerleştirilmiştir. 1878'de meclisin kapatılması 30 yıllık 'istibdat' dönemini başlattı ve yeraltına çekilen muhalefetin — İttihat ve Terakki'nin — doğum koşulunu yarattı. Bu örüntü, sonraki darbelerin 'anayasal kılıf' kullanımıyla derin bir yankı taşır. Anayasayı hazırlayan komisyon, Şûra-yı Devlet reisi Mithat Paşa başkanlığında ve Yeni Osmanlı aydınları Namık Kemal ile Ziya Bey'in katkısıyla, 1876 siyasi krizinin baskısı altında metni haftalar içinde tamamladı. Metnin 113. maddesi padişaha devlet için tehlikeli görülen kişileri sürgün etme yetkisi tanıyarak anayasacılığı otoriter bir prerogatifle dengeledi ve Abdülhamid bu maddeyi 1878'de muhalefeti tasfiye için kullandı. (Kaynak: Herzog, C. (2021). Transformation through constitution: Young Ottomans and the Kānûn-i Esâsî of 1876. In Dimensions of transformation in the Ottoman Empire from the late medieval age to modernity. Brill.)