← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Yüzyıl köprüsü: Kuleli'nin gizli, disiplinli, subay-ağırlıklı komplo kadrosu, otuz yıl sonra İttihat ve Terakki'de kurumsallaşacak 'öncü örgüt' deseninin erken Osmanlı prototiplerinden biri olarak okunur. İkisi de hücre tipi gizlilik ve rejimi komployla devirme inancını paylaşır; fark kapasite ve sonuçtadır, Kuleli eyleme geçmeden ezildi, İttihat iktidara yürüdü.
Subay, ulema mensubu ve memurlardan oluşan gizli Fedâiler Cemiyeti'nin Sultan Abdülmecid'i tahttan indirmeyi planladığı komplo, eyleme geçmeden 14 Eylül 1859'da ihbarla ortaya çıkarıldı; birçok tarihçi bunu Osmanlı'nın modern döneminde örgütlü saray/darbe komplosunun erken belgelenmiş örneklerinden biri olarak değerlendirir.
Askerî Tıbbiye öğrencilerinin kurduğu gizli örgüt, istibdada karşı hücre tipi örgütlenmeyle büyüdü ve bir rejimi devirecek güce ulaştı, Tekrar Tarih'un 'Öncü Örgüt' deseninin başlangıç düğümü.