← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
II. Meşrutiyet sonrası Maliye Nazırı olan liberal iktisatçı Mehmed Cavid Bey, açık bütçeyi ve Düyun-u Umumiye kıskacını yöneterek dış istikraz görüşmelerinde Avrupa sermayesinin güvenini aradı.
İTC'nin önde gelen serbest-piyasacı iktisatçısı Mehmed Cavid Bey, 1909'dan itibaren aralıklarla Maliye Nazırlığı yaptı. Düyun-u Umumiye İdaresi'nin kontrolündeki bir hazineyi devralarak açık bütçeyi dengelemeye ve yeni dış istikrazlar bulmaya çalıştı; 1910-1914 arasında özellikle Fransız sermayesiyle borç müzakerelerini yürüttü. İktisadi rasyonaliteyi İttihatçı siyasi konjonktürle uzlaştırmak zorunda kalan bir teknokrat olarak, devlet ile uluslararası piyasa arasındaki 'tercüman' rolünü üstlendi. 1926 İzmir Suikastı davasında idam edildi; mali ortodoksinin geç Osmanlı'daki simge ismi olarak hatırlanır.
Kilit kişiler: Mehmed Cavid Bey
Aralik 1909 — Ilk Modern Osmanli Butcesi. Cavid Bey, mali sorunlari gizlemeyen ilk seffaf modern butceyi yayimlayarak acigi 13 milyondan 4,4 milyon liraya dusurmustur.
1909 — Milli Banka ve Dis Yatirima Acilma. Cavid, Bati mali tahakkumunden kurtulus icin korumacilik yerine 'milli' banka kurma ve uluslararasi yatirima acilma stratejisini benimsemistir.
Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.
Atlasın gelen bağlantı tezleri:
Ryan, 2019 — Liberal Maliyenin Mimari: Cavid Bey ve Ittihat Iktisadi
Ryan'ın 1914-1918-Online ansiklopedi maddesine göre Mehmed Cavid Bey, Haziran 1909 karşı-darbesinin ardından göreve gelen ve laissez-faire iktisat anlayışının savunucusu olarak öne çıkan İttihatçı maliye nazırıdır. Diğer İttihatçıların neo-merkantilist/korporatist eğilimlerini "gereksiz" bularak reddetmiş; imparatorluğun Batılı mali tahakkümünden kurtuluşunu korumacılık yerine uluslararası yatırıma açılma ve "millî" bankalar kurma yoluyla (1909 National Bank of Turkey örneği) sağlamayı savunmuştur.
📖 Ryan, J. (2019). Cavid Bey, Mehmed. In U. Daniel et al. (Eds.), 1914-1918-online: International encyclopedia of the First World War. Freie Universitat Berlin. https://doi.org/10.15463/ie1418.11353 https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/cavid-bey-mehmed/
Cavid Bey ve İttihat Maliyesi ne zaman gerçekleşti? 1909-1914. II. Meşrutiyet sonrası Maliye Nazırı olan liberal iktisatçı Mehmed Cavid Bey, açık bütçeyi ve Düyun-u Umumiye kıskacını yöneterek dış istikraz görüşmelerinde Avrupa sermayesinin güvenini aradı.
Cavid Bey ve İttihat Maliyesi neden önemlidir, sonuçları ne oldu? İTC'nin önde gelen serbest-piyasacı iktisatçısı Mehmed Cavid Bey, 1909'dan itibaren aralıklarla Maliye Nazırlığı yaptı. Düyun-u Umumiye İdaresi'nin kontrolündeki bir hazineyi devralarak açık bütçeyi dengelemeye ve yeni dış istikrazlar bulmaya çalıştı; 1910-1914 arasında özellikle Fransız sermayesiyle borç müzakerelerini yürüttü. İktisadi rasyonaliteyi İttihatçı siyasi konjonktürle uzlaştırmak zorunda kalan bir teknokrat olarak, devlet ile uluslararası piyasa arasındaki 'tercüman' rolünü üstlendi. 1926 İzmir Suikastı davasında idam edildi; mali ortodoksinin geç Osmanlı'daki simge ismi olarak hatırlanır.
Cavid Bey ve İttihat Maliyesi atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Mali Bağımlılık, Tepeden Modernleşme. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.