Statükoculuk ve Dengecilik — Örüntü

Mevcut sınırları ve kurulu dengeleri bozmama, değişim kaçınılmazsa onu kurallara uygun ve en dar biçimde yapma refleksi.

Oran'ın Türk dış politikasına biçtiği iki temel direkten biri. Birinci anlamı sınırlardan memnun olma ve dış soydaşlar konusunda irredantizm gütmeme, düsturu 'Yurtta Sulh, Cihanda Sulh'; ikinci anlamı kurulu düzen içinde denge kurma, hem Batı ile karşısındakiler hem de Batı'nın kendi öğeleri arasında. Lozan'dan sonra revizyonizmin bırakılması, Milletler Cemiyeti ve Balkan Antantı hattı, Montrö ve Hatay'ın 'kitabına uygun' kazanımı, Kıbrıs'ta 'statükodan memnunuz ama değişecekse' tezi bu kalıbın halkalarıdır. Sapmalar (Menderes döneminin tek eksenli Batıcılığı, 1974 sonrası Ege'de statüko değiştirme arayışı) kuralı doğrular niteliktedir.

Bu liste atlasın seçilmiş kayıtlarını gösterir; tarihsel olay sıklığı veya tekrar oranı değildir.

Bu editoryal etiketi paylaşan atlas kayıtları

Kırım Savaşı ve İlk Dış Borçlanma (1853) — Rusya'ya karşı İngiltere-Fransa ittifakıyla yürütülen savaş, Paris Antlaşması'yla Osmanlı'yı Avrupa sistemine kattı; aynı süreçte alınan ilk dış borç mali bağımlılığın başlangıcı oldu.
Kıbrıs Barış Harekâtı (1974) — Yunan cuntasının desteklediği enosis darbesine yanıt olarak Türkiye garantör güç sıfatıyla adaya askerî harekât başlattı; adanın kuzeyi kontrol altına alındı.
Lozan Barış Antlaşması (1923) — Sekiz aylık müzakerenin ardından imzalanan Lozan, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası sınırlarını ve egemenliğini tescil etti; Sevr'in reddedilmesiyle kurulan yeni düzenin uluslararası belgesidir.
Musul Dosyası ve 1926 Ankara Antlaşması (1926) — Lozan'da çözülemeyen Musul sorunu kapatıldı; Türkiye-Irak sınırı kabul edildi, Musul İngiliz mandasındaki Irak'a bırakıldı.
Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936) — Lozan'ın silahsızlandırılmış/komisyonlu Boğazlar rejimi yerine Türkiye'nin güvenliğini gözeten güçlü egemenlik alanı kuran sözleşme.
Hatay'ın Türkiye'ye Katılması (1939) — İskenderun Sancağı'nın silahsız ve çok taraflı bir süreçle Türkiye'ye katılması; savaş öncesi son büyük diplomatik toprak kazanımı.
Stratejik Derinlik ve Neo-Osmanlı Dış Politika (2009) — Davutoğlu'nun 'Stratejik Derinlik' kuramı, Türkiye'yi tarihsel-coğrafi hinterlandında etkin bir bölgesel güce dönüştürmeyi hedefleyen iddialı bir dış politika doktrini olarak kurumsallaştı.
Türk-Yunan Dostluğu: 1930 Ankara Sözleşmesi ve Venizelos Ziyareti (1930) — Mübadeleden doğan yerleşik (etabli) kavgası yedi yıl sonra 10 Haziran 1930 Ankara Sözleşmesi'yle kapandı; Venizelos'un Ekim ziyaretinde imzalanan üç anlaşma, yedi yıl önce savaşan iki ülke arasında ilk kez bir dostluk dönemi başlattı.
Balkan Antantı (1934) — Dört yıllık konferanslar dizisinin ardından Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya 9 Şubat 1934'te Atina'da Balkan Antantı Paktı'nı imzaladı. Pakt, adının çağrıştırdığının aksine esas olarak Bulgaristan'dan gelecek bir saldırıya karşı kurgulanmıştı.
Türk-İngiliz-Fransız Üçlü İttifakı (Ankara Paktı) (1939) — Güç dengesine daha fazla oynayamayacağını gören Türkiye, 12 Mayıs ve 23 Haziran 1939 deklarasyonlarının ardından 19 Ekim 1939'da İngiltere ve Fransa'yla ittifak imzaladı. Oran'a göre bu bir sapma değil, kararı 1936'da verilmiş bir yönelimin doğal sonucuydu.
Türk-Alman Saldırmazlık Paktı (1941) — Almanya'nın Balkanlara inmesi ve Kasım 1940'ta Türkiye'nin bir Nazi-Sovyet pazarlığına konu edildiğinin öğrenilmesi üzerine Ankara, Barbarossa Harekâtı'ndan dört gün önce, 18 Haziran 1941'de Almanya'yla on yıllık bir saldırmazlık/dostluk antlaşması imzaladı.
Adana ve Kahire Konferansları: Müttefiklerin Savaşa Sokma Baskısı (1943) — Stalingrad'dan sonra Müttefikler Türkiye'yi savaşa sokmak için ardışık konferanslar düzenledi: Adana (Ocak-Şubat 1943), Moskova (Ekim 1943), Birinci ve İkinci Kahire ile Tahran (Kasım-Aralık 1943). Türkiye 'prensip olarak' kabul edip önkoşullara sığınarak zaman kazandı.
Bağdat Paktı ve Orta Doğu'da Yalnızlaşma (1955) — Türkiye ile Irak'ın 24 Şubat 1955'te imzaladığı Karşılıklı İşbirliği Antlaşması, ABD'nin Kuzey Kuşağı tasarımının bölgesel ayağıydı. Pakt Arap dünyasını kutuplaştırdı, Türkiye'yi emperyalizmin sözcüsü konumuna itti ve SSCB'nin bölgeye girişini kolaylaştırdı.
Zürih-Londra Antlaşmaları ve Kıbrıs Cumhuriyeti (1959) — Türkiye enosis-taksim ekseninden çıkıp bağımsızlık formülünü kabul etti; Zürih'te 11 Şubat, Londra'da 19 Şubat 1959'da imzalanan belgeler Kıbrıs Cumhuriyeti'ni kurdu. Garanti ve İttifak Antlaşmaları, 1974'e uzanacak müdahale hakkını da beraberinde getirdi.
Johnson Mektubu ve Durdurulan Kıbrıs Müdahalesi (1964) — Başkan Johnson, İnönü'ye gönderdiği mektupta Kıbrıs'a müdahalede Amerikan silahlarının kullanılamayacağını ve olası bir Sovyet saldırısında NATO'nun Türkiye'yi savunma yükümlülüğünün tartışmalı olabileceğini bildirdi. Müdahale durdu, çok yönlülük arayışı başladı.
Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin İlanı (1975) — ABD silah ambargosunun başlamasından bir hafta sonra ilan edilen KTFD, 1974'te kurulan fiilî askerî denetimi hukuksal bir çerçeveye oturtma girişimiydi; ardından gelen toplumlararası görüşmeler 1977 ve 1979 anlaşmalarına rağmen somut çözüm üretmedi.
Ege Sorununun Doğuşu: Kıta Sahanlığı, Karasuları ve Hora Krizi (1976) — 1973'te TPAO'ya verilen arama ruhsatlarıyla açılan Ege kıta sahanlığı anlaşmazlığı, 6 Ağustos 1976'da Hora araştırma gemisinin 11 savaş gemisi eşliğinde denize açılmasıyla savaş eşiğine geldi; kriz BM ve Uluslararası Adalet Divanı'na taşındı.
Zürih Protokolleri ve Futbol Diplomasisi (2009) — İsviçre arabuluculuğunda yürütülen ve iki milli maçla simgeleşen Türkiye-Ermenistan normalleşmesi 10 Ekim 2009'da Zürih'te imzalanan iki protokolle zirveye çıktı; Dağlık Karabağ şartı ve Erivan'ın anayasa mahkemesi kararı süreci kilitledi, protokoller 2015'te geri çekildi.