← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
İstanbul Taksim'de ABD 6. Filo protestosu mitingine Ülkücü saldırı 2 ölüme yol açtı; 1970'ler sağ-sol sokak çatışmalarının öngörüsü oldu.
Dev-Genç ve sol grupların organize ettiği yürüyüşe gerçekleştirilen Ülkücü saldırı, ideolojik kutuplaşmanın fiili şiddete dönüştüğü ilk büyük kitlesel çatışmadır. Olaylar; sağ ve sol arasında giderek tırmanan sokak savaşının simgesi haline geldi. Saldırıdan iki gün önce, 14 Şubat 1969'da Komünizmle Mücadele Derneği ve Milli Türk Talebe Birliği'nin düzenlediği 'Bayrağa Saygı' mitinginde komünistlere açıkça 'savaş' ilan edilmiş, Bugün gazetesi başyazarı Mehmet Şevki Eygi köşesinde 'topyekûn savaş' ve cihat çağrısı yapmıştı. 16 Şubat'ta vali onaylı yürüyüşe katılan kalabalık Taksim'e ulaştığında, namaz sonrası taş ve sopalarla bekleyen sağ grup saldırıya geçti; Ali Turgut Aytaç ve Duran Erdoğan bıçaklanarak öldürüldü, 200'den fazla kişi yaralandı. Bir toplum polisinin olayı yalnızca izlediğini gösteren fotoğraf, devletin saldırıya göz yumduğu kanısını güçlendirdi. (Kaynak: bianet. (2009, 16 Şubat). 40 yıl önce 'Kanlı Pazar'da ne oldu? bianet. https://bianet.org/haber/40-yil-once-kanli-pazar-da-ne-oldu-112604)
Kilit kişiler: Deniz Gezmiş
14 Şubat 1969 — 'Bayrağa Saygı' Mitingi ve Savaş İlanı. Cuma namazı sonrası Komünizmle Mücadele Derneği ve MTTB'nin düzenlediği mitingde komünistlere 'savaş' ilan edildi ve iki gün sonraki 6. Filo protestosunda karşı saldırı için toplanma çağrısı yapıldı.
16 Şubat 1969 — Emperyalizme Karşı Yürüyüş ve Taksim Saldırısı. 76 gençlik örgütünün Beyazıt'tan Taksim'e düzenlediği izinli yürüyüş, taş ve sopalarla bekleyen sağ kalabalığın saldırısıyla kana bulandı; Ali Turgut Aytaç ve Duran Erdoğan öldürüldü.
Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.
Atlasın giden bağlantı tezleri:
Feroz Ahmad, 1993 — Örgütlü Faşist Şiddetin Sahnesi: Kanlı Pazar
Feroz Ahmad, 16 Şubat 1969'da ABD 6. Filosu'nu protesto etmek üzere Taksim'e yürüyen sol öğrenci ve işçilere yönelik saldırıyı, dönemin sağ-İslamcı çevrelerince önceden örgütlenmiş bir şiddet eylemi olarak nitelendirir. Komünizmle Mücadele Derneği ve Milli Türk Talebe Birliği'nin 14 Şubat'taki 'Bayrağa Saygı' mitinginde komünistlere karşı 'savaş' ilan edilmesi, iki gün sonraki katliamın zeminini hazırlamıştır. Ali Turgut Aytaç ve Duran Erdoğan'ın bıçaklanarak öldürüldüğü, 200'den fazla kişinin yaralandığı olayda polisin pasif kalması, devletin sağ şiddete göz yumduğu yönündeki sol algıyı pekiştirmiştir.
📖 Ahmad, F. (1993). The making of modern Turkey. London: Routledge. https://archive.org/details/makingofmoderntu00ahma
Eren, 2012 (Kalkedon) — Kanlı Pazar: 1960'lar Türkiyesi'nde Milliyetçiler, İslamcılar ve Sol
Kanlı Pazar'ın hazırlanışında Mehmet Şevki Eygi'nin yönettiği Bugün gazetesi merkezi bir rol oynamış; Eygi 16 Şubat günkü köşesinde 'Müslümanlarla kızıl kâfirler arasında topyekûn savaş' diyerek fiilen bir cihat çağrısı yapmıştır. Necip Fazıl Kısakürek ise aynı yayın çizgisinde, komünizme karşı 'mecburen Amerikancı' olmayı savunan yazılar kaleme almıştır. Cuma namazı sonrası toplanan sağ kalabalığın taş ve sopalarla donanmış halde Taksim'de beklemesi, saldırının kendiliğinden değil önceden tasarlanmış olduğunu gösterir.
📖 bianet. (2009, 16 Şubat). 40 yıl önce 'Kanlı Pazar'da ne oldu? bianet. https://bianet.org/haber/40-yil-once-kanli-pazar-da-ne-oldu-112604 https://bianet.org/haber/40-yil-once-kanli-pazar-da-ne-oldu-112604
Kanlı Pazar Olayları ne zaman gerçekleşti? 16 Şubat 1969. İstanbul Taksim'de ABD 6. Filo protestosu mitingine Ülkücü saldırı 2 ölüme yol açtı; 1970'ler sağ-sol sokak çatışmalarının öngörüsü oldu.
Kanlı Pazar Olayları neden önemlidir, sonuçları ne oldu? Dev-Genç ve sol grupların organize ettiği yürüyüşe gerçekleştirilen Ülkücü saldırı, ideolojik kutuplaşmanın fiili şiddete dönüştüğü ilk büyük kitlesel çatışmadır. Olaylar; sağ ve sol arasında giderek tırmanan sokak savaşının simgesi haline geldi. Saldırıdan iki gün önce, 14 Şubat 1969'da Komünizmle Mücadele Derneği ve Milli Türk Talebe Birliği'nin düzenlediği 'Bayrağa Saygı' mitinginde komünistlere açıkça 'savaş' ilan edilmiş, Bugün gazetesi başyazarı Mehmet Şevki Eygi köşesinde 'topyekûn savaş' ve cihat çağrısı yapmıştı. 16 Şubat'ta vali onaylı yürüyüşe katılan kalabalık Taksim'e ulaştığında, namaz sonrası taş ve sopalarla bekleyen sağ grup saldırıya geçti; Ali Turgut Aytaç ve Duran Erdoğan bıçaklanarak öldürüldü, 200'den fazla kişi yaralandı. Bir toplum polisinin olayı yalnızca izlediğini gösteren fotoğraf, devletin saldırıya göz yumduğu kanısını güçlendirdi. (Kaynak: bianet. (2009, 16 Şubat). 40 yıl önce 'Kanlı Pazar'da ne oldu? bianet. https://bianet.org/haber/40-yil-once-kanli-pazar-da-ne-oldu-112604)
Kanlı Pazar Olayları atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Toplumsal Kutuplaşma, Genç Kuşak İsyanı, Sokak Şiddeti ve Pogrom. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.