← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Kâzım Karabekir
Bu sayfada
Kitabın açılış cümlesiyle Karabekir, "1882 yılında, bir Osmanlı paşasının oğlu olarak Fatih'te dünyaya geldi" (e-kitap, bölüm: Kâzım Karabekir). Kafkas Cephesi'nde Ermeni kuvvetlerini bozguna uğratıp Erzurum, Sarıkamış, Kars ve Gümrü'yü kurtardı; Mustafa Kemal'den bir ay önce Anadolu'ya geçti ve Samsun'a çıkan Mustafa Kemal'i tutuklama emrini reddederek "Hepimiz emrinizdeyiz Paşam" diyerek Millî Mücadele'yi mümkün kıldı.
Cumhuriyet ve hilafetin kaldırılmasından sonra Rauf Orbay ve Ali Fuat Cebesoy ile 1924'te Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası'nı kurdu; parti Şeyh Sait İsyanı sonrası kapatıldı, 1926 İzmir Suikastı davasında yargılandı ve beraat etse de siyasi kariyeri bitti. Ancak 1938'de İsmet Paşa'nın girişimiyle siyasete dönebildi ve 1946'da Meclis başkanı seçildi.
Kaynak ve künye
Emrah Safa Gürkan, Cumhuriyet'in 100 İsmi: Büyük Devrimin Portreleri (e-kitap, bölüm: Kâzım Karabekir).
Geçtiği olaylar
- 19 Mayıs 1919 — Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı
İşgal altındaki Anadolu'da başlayan direniş, TBMM'nin kuruluşu ve kazanılan zaferle Türkiye Cumhuriyeti'nin siyasi zeminini oluşturdu.
- 17 Şubat – 4 Mart 1923 — İzmir İktisat Kongresi
Lozan görüşmeleri sürerken İzmir'de toplanan kongre, yeni devletin iktisadi doktrinini çizdi: yabancı sermayeye karşı 'milli iktisat', tüccar-çiftçi-işçi-sanayici uzlaşısı ve devletin ekonomiyi yönlendiren özne olması ilkesi 'Misak-ı İktisadî' ile ilan edildi.
- Şubat–Eylül 1925 — Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn
Doğu'da patlak veren Kürt-dinî temelli ayaklanma bastırıldı; Takrir-i Sükûn Kanunu hem isyanı hem de muhalefeti tasfiye etmek için kullanıldı.
Atlastaki yeri
Kâzım Karabekir, atlasta 1919–1925 arasına düşen 3 kayıtta geçer; kayıtların çoğu “Modernleşme / Reform” başlığı altındadır. Aşağıdaki bağlantılar aynı olaylarda anılan kişilere, olayların taşıdığı desen etiketlerine ve atlasın paralel okumalarına gider.
Birlikte anıldığı kişiler
- İsmet İnönü (2 ortak kayıt)
- Mustafa Kemal Atatürk (2 ortak kayıt)
- Ali Fuat Cebesoy
- Cavid Bey
- Celal Bayar
- Damat Ferid Paşa
- Fevzi Çakmak
- Halide Edib
- Mahmut Esat Bozkurt
- Şeyh Said
- Vahdettin
- Ziya Hurşit
Geçtiği olayların desen etiketleri
- Anayasal Kırılma (2 kayıt)
- Askeri Vesayet (2 kayıt)
- Tepeden Modernleşme (2 kayıt)
- Kitlesel Sivil Direniş
- Blok Ekseni ve Göreli Özerklik
- Ekonomik Çöküş
- Mali Bağımlılık
- Etnik-Dinsel Fay Hattı
Yüzyıl köprüleri
Paralel okumalar
- Teşkilat-ı Mahsusa'nın Kurulması (1913) ⇄ Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919)
- Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919) ⇄ Lozan Barış Antlaşması (1923)
- İzmir İktisat Kongresi (1923) ⇄ Turgut Özal ve Neoliberal Dönüşüm (1983)
- Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) ⇄ Dersim Harekâtı (1937)
- Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) ⇄ Çözüm Süreci (Kürt Açılımı) (2013)
- Şeyh Said İsyanı ve Takrir-i Sükûn (1925) ⇄ HDP'li Belediyelere Kayyum ve Demirtaş'ın Tutuklanması (2016)