← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
Sekiz aylık müzakerenin ardından imzalanan Lozan, Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası sınırlarını ve egemenliğini tescil etti; Sevr'in reddedilmesiyle kurulan yeni düzenin uluslararası belgesidir.
Lozan, Millî Mücadele'nin diplomatik faturasıdır: kapitülasyonlar kaldırıldı, nüfus mübadelesi çerçevelendi, Boğazlar statüsü belirlendi. İsmet İnönü'nün müzakere dirayeti ona ulusal kahraman statüsü kazandırdı. Lozan Konferansı kesintisiz bir müzakere değil, iki dönemli bir mücadeleydi: 20 Kasım 1922'de açılan görüşmeler kapitülasyonlar, Musul ve malî yükümlülükler üzerindeki anlaşmazlık nedeniyle 4 Şubat 1923'te kesintiye uğradı ve ancak 23 Nisan'da yeniden başladı. İsmet İnönü başkanlığındaki 33 kişilik heyet, Curzon'un baskısına karşı kapitülasyonların kaldırılmasında ve egemenlik haklarının tanınmasında ısrar etti. Antlaşma 24 Temmuz 1923'te imzalanıp 2 Ağustos 1923'te TBMM'de 14'e karşı 213 oyla onaylandı; Musul sorunu ise çözülemeyip Türkiye-İngiltere ikili görüşmelerine ertelendi. (Kaynak: Turan, Ş. (2003). Lozan Antlaşması. TDV İslâm Ansiklopedisi (Cilt 27, ss. 214-217). TDV İslâm Araştırmaları Merkezi.)