← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
1876'da tahta çıkan II. Abdülhamid, 1878'de Meclis-i Mebusan'ı kapatarak otuz yılı aşan istibdat dönemini başlattı. 1908'de Jön Türk Devrimi'yle II. Meşrutiyet'i yeniden ilan etmek zorunda kaldı; Sina Akşin'e göre bu bir teslimiyetti: "Rumeli'deki ordulardan esaslı bir baskı gelince meşrutiyeti hemen ilân eden ve böylece meşrutiyetin adamı oluveren Abdülhamit, ancak 31 Mart olayının bastırılması dolayısıyle tahttan indirilebilmişti" (s. 113).
31 Mart Vakası'nın bastırılmasının ardından Meclis'in oybirliğiyle aldığı kararla tahttan indirilip Selanik'e gönderildi: "Böylece Abdülhamit'in, Kanuni'den sonra en uzun olan ve 33 yıla yaklaşan saltanatı son bulmuş oluyordu" (s. 121). Yerine daha edilgen bir hükümdar olan V. Mehmet Reşat geçti.
Sina Akşin, 100. Yılında Jön Türk Devrimi, s. 113, 121.
Osmanlı'nın ilk anayasası ilan edildi, iki meclisli parlamento kuruldu; ancak iki yıl sonra padişah meclisi süresiz tatil etti.
Rusya'ya karşı uğranan ağır yenilgi büyük toprak kayıplarına ve yüz binlerce Müslüman mültecinin Anadolu'ya göçüne yol açtı; Abdülhamid bu yenilgiyi meclisi süresiz kapatmak için kullandı.
Meclisin kapatılmasıyla başlayan 30 yıllık kişisel iktidar; sansür ve hafiye örgütüyle siyasi katılım sıfırlanırken demiryolu, okul ve borç idaresiyle devlet kapasitesi arttı.
Tütünün üretiminden satışına kadar tekel hakkının yabancı sermayeli Reji Şirketi'ne devredilmesi; Düyun-u Umumiye ile aynı kıskaçta, devletin temel bir gelir kalemini ve fiilî kolluk yetkisini dış alacaklılara açan mali bağımlılık halkası.
Kanun-i Esasi'nin baş mimarı Mithat Paşa, Abdülaziz'in ölümü davasında Yıldız'da yargılanıp Taif'e sürüldü ve 1884'te orada öldü; anayasayı yapan ismin saray-yargı eliyle saf dışı edilmesi.
Orta Anadolu ve Doğu'da çok sayıda Ermeni'nin hayatını kaybettiği kitlesel şiddet olayları, Hamidiye döneminin etnik-dinsel fay hattını en yoğun biçimde açığa çıkardı.
Makedonya'da dağa çıkan İttihatçı subayların baskısıyla anayasa yeniden yürürlüğe girdi; 30 yıllık istibdat sona erdi.
II. Meşrutiyet'in ilk yılında Adana ve çevresinde Ermeni nüfusa yönelen, on binlerce kişinin öldüğü kitlesel şiddet; 1894–96 Hamidiye katliamları ile 1915 tehcir-kıyım olayları arasında etnik fay hattının kanlı ara halkası.
II. Abdülhamid, atlasta 1876–1909 arasına düşen 8 kayıtta geçer; kayıtların çoğu “Anayasa / Rejim” başlığı altındadır. Aşağıdaki bağlantılar aynı olaylarda anılan kişilere, olayların taşıdığı desen etiketlerine ve atlasın paralel okumalarına gider.