← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası

Sovyet Boğazlar Krizi ve Batı'ya Yöneliş

1945–1946 · Dış Politika / Savaş

1925 Dostluk Antlaşması'nın yenilenmemesi, Molotov görüşmeleri ve 1946 notalarıyla Sovyet sınır/üs/Boğazlar talepleri; Türkiye tarafsızlıktan Batı güvenlik şemsiyesine yöneldi.

Soğuk Savaş'ın erken safhasında Türkiye yerini belirlemeye başladı. (Kanon-dışı; rapor.)

Atlasın nedensellik tezleri

Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.

Atlasın gelen bağlantı tezleri:

• Adana ve Kahire Konferansları: Müttefiklerin Savaşa Sokma Baskısı (1943) — Savaş boyunca sürdürülen denge politikası savaş sonunda Türkiye'yi yalnız bıraktı; Sovyet talepleri bu yalnızlık üzerine geldi.

Atlasın giden bağlantı tezleri:

• Kore'ye Asker Gönderilmesi (1950) — Sovyet tehdidi karşısında güvenlik arayışı, Türkiye'yi ittifak bedeli olarak Kore'ye asker göndermeye yöneltti.

Örüntüler

• Blok Ekseni ve Göreli Özerklik

Aynı örüntüyü paylaşan olaylar

• Tanzimat Fermanı (Gülhane Hatt-ı Hümâyûnu) (1839)
• Kırım Savaşı ve İlk Dış Borçlanma (1853)
• Islahat Fermanı (1856)
• 93 Harbi ve Berlin Antlaşması (1877)
• Millî Mücadele ve Kurtuluş Savaşı (1919)
• Kıbrıs Barış Harekâtı (1974)
• 12 Eylül Darbesi ve 1982 Düzeni (1980)
• Turgut Özal ve Neoliberal Dönüşüm (1983)
• 2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001)
• Trablusgarp Savaşı (1911)

Kaynaklardan okumalar

Köse, 2019 (Ankara Üniversitesi SBF Dergisi) — Sovyetler Birliği'nin Türk Boğazlarıyla İlgili Talepleri: 1945-1946 Notaları

Krizin başlangıcı için 19 Mart 1945, Haziran 1945 ve Ağustos 1946 gibi farklı tarihler kullanılır; hangisinin esas alındığı 'antlaşmanın sona ermesi', 'taleplerin dillendirilmesi' ya da 'resmî nota savaşı'nı başlangıç saymaya bağlıdır.

Sık sorulanlar

Sovyet Boğazlar Krizi ve Batı'ya Yöneliş ne zaman gerçekleşti? 1945–1946. 1925 Dostluk Antlaşması'nın yenilenmemesi, Molotov görüşmeleri ve 1946 notalarıyla Sovyet sınır/üs/Boğazlar talepleri; Türkiye tarafsızlıktan Batı güvenlik şemsiyesine yöneldi.

Sovyet Boğazlar Krizi ve Batı'ya Yöneliş neden önemlidir, sonuçları ne oldu? Soğuk Savaş'ın erken safhasında Türkiye yerini belirlemeye başladı. (Kanon-dışı; rapor.)

Sovyet Boğazlar Krizi ve Batı'ya Yöneliş atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Blok Ekseni ve Göreli Özerklik. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.