← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
CHP içi muhalefetin açık siyasal programa dönüşmesi; Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu toprak reformu tartışmasını sertleştirdi.
Demokrat Parti'nin kuruluşu ve 1950'deki barışçıl iktidar devriyle tek parti dönemi kapandı; seçimle iktidar değişimi mümkün hâle geldi.
DP, köylü-esnaf desteği, liberal ekonomi ve Batı yönelimiyle iktidara geldi; ancak 1954'ten sonra basın kısıtlamaları ve muhalefete baskı otoriterleşmeye zemin hazırladı.
BM'nin çağrısı üzerine Menderes hükümeti, TBMM'ye ve muhalefete danışmadan 25 Temmuz 1950'de Kore'ye 4500 asker göndermeye karar verdi. Karar hem 1924 Anayasası tartışmasını başlattı hem de NATO üyeliği için kullanılan başlıca koz oldu.
NATO üyeliğiyle birlikte ABD ile imzalanan ve çoğu TBMM'ye getirilmeyen ikili anlaşmalar; Amerikan askerî tesislerinin, vergi muafiyetlerinin ve yargı ayrıcalıklarının çerçevesini kurdu. 1960'ların ABD karşıtlığının kaynağı bu düzendir.
İstanbul'da Rum, Ermeni ve Yahudi mülkleri ile ibadethanelerine yönelik organize kalabalık saldırıları yaşandı; çok sayıda mülk tahrip edildi, azınlık göçü hızlandı.
Bağdat Paktı, Türkiye ile Irak’ın 24 Şubat 1955’te imzaladığı antlaşmayla başladı. Birleşik Krallık, Pakistan ve İran’ın katılmasıyla beş üyeli bir savunma iş birliğine dönüştü. ABD paktın tam üyesi olmadı.
Plansız dışa açılmanın yarattığı döviz darboğazı 1958'de patladı. Hükümet 4 Ağustos 1958'de IMF'ye ilk niyet mektubunu verdi; dolar fiilen 2,80'den 9 TL'ye çıkarıldı, 250 milyon dolar yeni kredi sağlandı, 600 milyon dolarlık borç ertelendi.
Türkiye ile Yunanistan 11 Şubat 1959’da Zürih’te uzlaştı; 19 Şubat’ta Londra’da Birleşik Krallık ile Kıbrıs Türk ve Rum toplumlarının liderleri de çözümü kabul etti. Belgeler bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti’nin çerçevesini belirledi; devletin kuruluşu 16 Ağustos 1960’ta gerçekleşti.
Genç subaylar hükümeti devirdi; başbakan ve iki bakan idam edildi, ama beraberinde özgürlükçü 1961 Anayasası geldi.
27 Mayıs sonrası Yassıada'da yargılanan DP yönetiminden Başbakan Menderes ile bakanlar Zorlu ve Polatkan idam edildi; seçilmiş bir hükümetin darbe sonrası özel mahkemeyle tasfiyesi.
Yunanistan'ın AET'ye başvurusundan 16 gün sonra kapıyı çalan Türkiye, dört yıllık zorlu bir pazarlığın ardından 12 Eylül 1963'te Ankara Anlaşması'nı imzaladı: hazırlık, geçiş ve son dönemden oluşan, gümrük birliğine ve 28. maddeyle tam üyelik incelemesine açılan süresiz bir ortaklık.
Adnan Menderes, atlasta 1945–1963 arasına düşen 12 kayıtta geçer; kayıtların çoğu “Dış Politika / Savaş” başlığı altındadır. Aşağıdaki bağlantılar aynı olaylarda anılan kişilere, olayların taşıdığı desen etiketlerine ve atlasın paralel okumalarına gider.