Adnan Menderes

Bu sayfada

Atlasta 12 kayıtta geçiyor

Geçtiği olaylar

Haziran 1945 — Dörtlü Takrir ve Çiftçiyi Topraklandırma
CHP içi muhalefetin açık siyasal programa dönüşmesi; Çiftçiyi Topraklandırma Kanunu toprak reformu tartışmasını sertleştirdi.
7 Ocak 1946 — Çok Partili Hayata Geçiş
Demokrat Parti'nin kuruluşu ve 1950'deki barışçıl iktidar devriyle tek parti dönemi kapandı; seçimle iktidar değişimi mümkün hâle geldi.
14 Mayıs 1950 — Demokrat Parti Dönemi (Menderes)
DP, köylü-esnaf desteği, liberal ekonomi ve Batı yönelimiyle iktidara geldi; ancak 1954'ten sonra basın kısıtlamaları ve muhalefete baskı otoriterleşmeye zemin hazırladı.
25 Temmuz 1950 — Kore'ye Asker Gönderilmesi
BM'nin çağrısı üzerine Menderes hükümeti, TBMM'ye ve muhalefete danışmadan 25 Temmuz 1950'de Kore'ye 4500 asker göndermeye karar verdi. Karar hem 1924 Anayasası tartışmasını başlattı hem de NATO üyeliği için kullanılan başlıca koz oldu.
23 Haziran 1954 — İkili Anlaşmalar Düzeni ve Amerikan Üsleri
NATO üyeliğiyle birlikte ABD ile imzalanan ve çoğu TBMM'ye getirilmeyen ikili anlaşmalar; Amerikan askerî tesislerinin, vergi muafiyetlerinin ve yargı ayrıcalıklarının çerçevesini kurdu. 1960'ların ABD karşıtlığının kaynağı bu düzendir.
6–7 Eylül 1955 — 6–7 Eylül Olayları
İstanbul'da Rum, Ermeni ve Yahudi mülkleri ile ibadethanelerine yönelik organize kalabalık saldırıları yaşandı; çok sayıda mülk tahrip edildi, azınlık göçü hızlandı.
24 Şubat 1955 — Bağdat Paktı ve Orta Doğu'da Yalnızlaşma
Bağdat Paktı, Türkiye ile Irak’ın 24 Şubat 1955’te imzaladığı antlaşmayla başladı. Birleşik Krallık, Pakistan ve İran’ın katılmasıyla beş üyeli bir savunma iş birliğine dönüştü. ABD paktın tam üyesi olmadı.
4 Ağustos 1958 — 1958 Devalüasyonu ve İlk IMF Niyet Mektubu
Plansız dışa açılmanın yarattığı döviz darboğazı 1958'de patladı. Hükümet 4 Ağustos 1958'de IMF'ye ilk niyet mektubunu verdi; dolar fiilen 2,80'den 9 TL'ye çıkarıldı, 250 milyon dolar yeni kredi sağlandı, 600 milyon dolarlık borç ertelendi.
11-19 Şubat 1959 — Zürih-Londra Antlaşmaları ve Kıbrıs Cumhuriyeti
Türkiye ile Yunanistan 11 Şubat 1959’da Zürih’te uzlaştı; 19 Şubat’ta Londra’da Birleşik Krallık ile Kıbrıs Türk ve Rum toplumlarının liderleri de çözümü kabul etti. Belgeler bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti’nin çerçevesini belirledi; devletin kuruluşu 16 Ağustos 1960’ta gerçekleşti.
27 Mayıs 1960 — 27 Mayıs Darbesi
Genç subaylar hükümeti devirdi; başbakan ve iki bakan idam edildi, ama beraberinde özgürlükçü 1961 Anayasası geldi.
17 Eylül 1961 — Yassıada Yargılamaları ve Menderes-Zorlu-Polatkan İdamları
27 Mayıs sonrası Yassıada'da yargılanan DP yönetiminden Başbakan Menderes ile bakanlar Zorlu ve Polatkan idam edildi; seçilmiş bir hükümetin darbe sonrası özel mahkemeyle tasfiyesi.
12 Eylül 1963 — Ankara Anlaşması: Türkiye-AET Ortaklığı
Yunanistan'ın AET'ye başvurusundan 16 gün sonra kapıyı çalan Türkiye, dört yıllık zorlu bir pazarlığın ardından 12 Eylül 1963'te Ankara Anlaşması'nı imzaladı: hazırlık, geçiş ve son dönemden oluşan, gümrük birliğine ve 28. maddeyle tam üyelik incelemesine açılan süresiz bir ortaklık.

Atlastaki yeri

Adnan Menderes, atlasta 1945–1963 arasına düşen 12 kayıtta geçer; kayıtların çoğu “Dış Politika / Savaş” başlığı altındadır. Aşağıdaki bağlantılar aynı olaylarda anılan kişilere, olayların taşıdığı desen etiketlerine ve atlasın paralel okumalarına gider.

Birlikte anıldığı kişiler

Celal Bayar (7 ortak kayıt)
Fatin Rüştü Zorlu (7 ortak kayıt)
İsmet İnönü (5 ortak kayıt)
Fuat Köprülü (3 ortak kayıt)
Hasan Polatkan (2 ortak kayıt)
Alparslan Türkeş
Cemal Abdülnasır
Cemal Gürsel
Cevdet Sunay
Evangelos Averof
Fazıl Küçük
Feridun Cemal Erkin

Geçtiği olayların desen etiketleri

Blok Ekseni ve Göreli Özerklik (5 kayıt)
Anayasal Kırılma (4 kayıt)
Tepeden Modernleşme (3 kayıt)
Seçimle İktidar Devri (2 kayıt)
Toplumsal Kutuplaşma (2 kayıt)
Askeri Vesayet (2 kayıt)
Etnik-Dinsel Fay Hattı (2 kayıt)
Statükoculuk ve Dengecilik (2 kayıt)

Yüzyıl köprüleri

Paralel okumalar

Tüm kişiler →