← Tekrar Tarih · Türkiye Tarih Atlası
AKP 2002'de tek başına iktidar oldu; ilk dönemde AB hedefiyle geniş reformlar yaptı, ordu-sivil ilişkilerini yeniden biçimlendirdi.
1999 depremi ve 2001 krizi sonrası sisteme güvensizlik, AKP'yi tek parti iktidarına taşıdı. İlk dönemde ölüm cezasının kaldırılması, azınlık hakları ve MGK'nın sivil denetime alınması gibi AB uyum reformları gerçekleştirildi; 2005'te müzakereler başladı. Modernleşmeyi 'tepeden' değil seçimsel bir kitleyle yapma biçimi, 1950 Demokrat Parti dönemini yapısal olarak yansıtır, taşra-dindar-esnaf ekseninin yeniden mobilizasyonu.
Kilit kişiler: Recep Tayyip Erdoğan, Abdullah Gül
2003–2004 — AB Uyum Paketleri. Ölüm cezasının kaldırılması, azınlık hakları ve MGK reformuyla AB üyelik süreci hızlandı.
3 Ekim 2005 — AB Müzakerelerinin Başlaması. Tam üyelik müzakereleri resmen başladı; ancak Kıbrıs sorunu ve Avrupa'daki dirençler süreci kısa sürede yavaşlattı.
27 Nisan 2007 — E-Muhtıra ve 367 Krizi. Ordunun Gül'ün cumhurbaşkanlığını engellemeye dönük internet muhtırası ve 367 nisap tartışması anayasal krize yol açtı; 22 Temmuz seçiminde AKP oyunu artırarak süreci sonuçsuz bıraktı.
Oklar editoryal hipotezleri gösterir; kendi başına kanıtlanmış tek neden anlamına gelmez.
Atlasın gelen bağlantı tezleri:
Atlasın giden bağlantı tezleri:
Bu olayın öncesini, iç aşamalarını ve yargı akıbetini izleyen ayrıntı kayıtları. Her halka kendi kaynağını taşır; iddia ve yargı kararı ayrı işaretlenir.
Atlasın bu olayı yan yana okuduğu kayıtlar; her çift kendi sayfasında bağlam, paylaşılan desen etiketleri ve editoryal tezle karşılaştırılır.
Öniş, 2012 — Muhafazakar Küreselleşme: AKP Döneminin Politik Ekonomisi
Öniş, AKP'nin 2002'de tek başına iktidara gelişini Türkiye siyasetinde beklenmedik bir kırılma olarak okur ve partinin başarısını kendi özgün politika icadından çok IMF ve AB koşulluluğuna bağlanmasına atfeder. 2002-2006 arasında yıllık ortalama yaklaşık yüzde 7,5'lik büyüme, elverişli küresel likidite ortamı ve 'düzenleyici neoliberalizm' ile mümkün olmuştur. Yazar bu modeli, ekonomik liberalizmi kültürel muhafazakarlık ve kontrollü neo-popülizmle birleştiren 'muhafazakar küreselleşme' olarak kavramsallaştırır. 2002'deki anayasa değişikliğiyle Erdoğan'ın 1998 mahkumiyeti kaynaklı siyaset yasağının kaldırılması, erken dönem reform ivmesinin habercisiydi.
📖 Öniş, Z. (2012). The triumph of conservative globalism: The political economy of the AKP era. Turkish Studies, 13(2), 135-152. https://doi.org/10.1080/14683849.2012.685252 https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14683849.2012.685252
17 Ağustos 1999 — 17 Ağustos Marmara Depremi. 7,6 büyüklüğündeki deprem 17.000'den fazla can aldı, yüz binlerce kişiyi evsiz bıraktı; devletin kriz yönetimindeki yetersizliği kurumsal güvene derin bir yara açtı.
19 Şubat 2001 — 2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı. Bankacılık ve döviz krizi liranın çakılmasına ve on binlerce işsizliğe yol açtı; kriz mevcut siyasi düzeni silip yeni bir iktidarın yolunu açtı.
1 Mart 2003 — 1 Mart Tezkeresi ve Irak Savaşı. ABD'nin Irak'ı işgal harekâtı için Türkiye topraklarını kullanma talebi, 1 Mart 2003'te TBMM'de AK Parti milletvekillerinin de oylarıyla reddedildi. Kuzey cephesi kapanınca ABD Irak Kürtleriyle iş birliğine yöneldi; 1999'da zirveye çıkan Türkiye-ABD ilişkileri dibe vurdu.
2004–2014 — Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemeleri. DGM'lerin kaldırılmasının ardından CMK 250–252 ve daha sonra TMK 10 çerçevesinde çalışan özel yetkili ağır ceza mahkemeleri, geniş kapsamlı güvenlik ve örgüt davalarına baktı; sistem 2012 ve 2014 reformlarıyla kademeli olarak kaldırıldı.
AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi ne zaman gerçekleşti? 3 Kasım 2002. Atlasta yakın dönem Türkiye içinde, “Modernleşme / Reform” başlığı altında yer alır.
AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi hangi gelişmelerin ardından geldi? Atlasın nedensellik tezlerine göre öncesinde şu kayıtlar durur: 28 Şubat, Post-Modern Darbe (1997), 2001 Ekonomik Krizi ve Derviş Programı (2001). Bunlar editoryal hipotezdir; tek neden iddiası taşımaz.
AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi nelere yol açtı? Atlas bu olaydan şu kayıtlara giden bağlantılar kurar: Ergenekon ve Balyoz Davaları (2008), AKP Kapatma Davasının Reddi (2008), İlk Halk Oyuyla Cumhurbaşkanlığı Seçimi (2014), Mavi Marmara Olayı (2010), Stratejik Derinlik ve Neo-Osmanlı Dış Politika (2009), 1 Mart Tezkeresi ve Irak Savaşı (2003).
AKP İktidarı ve Erdoğan Dönemi atlas içinde hangi editoryal örüntü etiketlerini taşır? Tepeden Modernleşme, Ekonomik Çöküş, Anayasal Kırılma, Seçimle İktidar Devri. Atlas bu olayı aynı editoryal etiketi alan diğer kayıtlarla ilişkilendirir; bu sınıflandırma tarihsel tekrar kanıtı değildir.